مجله ایرانشناسی

 چون در فرهنگ ایرانی تعارف وجود دارد زبان فارسی "تعارفی" می شود و این پدیده از دقت در گزینش واژه ها برای نوشتن یا بیان کردن دقیق اندیشه می کاهد. واژه های عالم و دانشمند و روشنفکر که در زبان فارسی به طور مترادف و گاهی تعارفی به کار برده می شوند این معانی را نمی سازند. این واژه ها در زبان های غربی به طور تعارفی به کار نمی روند.

مجله ایرانشناسی سال 15

گچ بری در معماری ساسانی حامد محمدپور، بهنام قربانی برزگر

 آنچه هنر گچ بری را از سطحی ایستا به تجسمی زنده تبدیل می کند، تعامل آن با نور است. در گچبری حجم زاده ی روشنایی است. برجستگی ها نور را می گیرند، فرورفتگی ها سایه می سازند، و این تاوب میان روشنایی و تاریخی، گچبری را به اثری پویا بدل می کند که در هر لحظه تصویری تازه از خود می آفریند. 

***

گچبری بیش از آنکه بر سطوح بنشیند، در ادراک ناظر جاری می شود و فضایی را پدید می آورد که در آن معماری و هنر درهم تنیده و بی مرز می شوند. 

**

هنر گچبری در دوره ی ساسانی ترکیبی از نظم ریاضی، فلسفه ی کیهانی و زیبایی شناسی بود که در خدمت معماری قرار گرفت. این هنر نه صرفا یک تکنیک، بلکه تجلی اندیشه ای بود که تلاش داشت نور را در ماده و معنا را در فرم به تصویر بکشد. 

***

معماری ایران بیانی از هوش فضایی است. گچ بری هنری که از سنت برمی خیزد اما همواره امکان زایشی نوین را در دل خود حفظ کرده است.

**

گچ بری های ساسانی به دلیل تکنیک های پیشرفته و طرح های غنی، تاثیرمستقیمی بر هنرهای تزیینی اسلامی داشتند. بسیاری از عناصر تزیینی مانند قوش هندسی و گیاهی که در معماری اسلامی به کار رفته اند، ریشه در هنر ساسانی دارند. 

**

خط، برجستگی، سایه و نورهر کدام به مثابه عناصری هستند که معادله ی فضایی را شکل می دهند. گویی نقش ها در مواجه با نور هویت جدیدی به خود می گیرند. این هنر گواهی بر هوشمندی طراحان و سازندگان ایرانی است که از متریالی ساده، ساز و کاری پیچیده آفریده اند. 

***

هنرمندان با بهره گیری از عمق پردازی، این امکان را فراهم کردند که هر بخش از گچ بری در ساعات مختلف روز و با تغییر زاویه ی تابش نور جلوه ای متفاوت به خود بگیرد. به همین دلیل گچ بری هنری زمان مند است. 

گچ بری در معماری ساسانی حامد محمدپور، بهنام قربانی برزگر

 عظمت روحی هنرمند در لحظه ی برخورد با هنرمندی که از او بالاتر است ظاهر می گردد.

هنر یعنی شیرجه رفتن در یک قطره شبنم و غرق شدن در آن
***
اولین خواننده ی بعضی آثار هنری شیطان است.

انتقاد از دیگران خوب است به شرط اینکه ما شکممان را از این راه سیر نکنیم.
**
هنر زلزله ای است که هر چه شدیدتر باشد سازنده تر است.
***
اینکه اکواریوم در اتاق پذیرایی تو می گنجد دلیل بر بی قوارگی دریا نیست.

***

تملق رشوه ی معنوی است و رشوه، تملق مادی

**

اگر دلسوزی و ابراز همدردی مثل پروتئین ارزش غذایی داشت هیچکس در دنیا از گرسنگی نمی مرد. 

ایمس راپوپورت، خاستگاه های فرهنگی معماری ترجمه صدف آل رسول

 جانوران اهلی بسیاری از توانایی های، لانه سازی، علامت گذاری فضا، برگزاری مراسم، زمان بندی، و حتی ساختن را از دست داده اند. 

***

انسان ها اغلب فعالیت های یکسان انجام می دهند اما نیات متفاوتی را دنبال می کنند. 

***

در شهرهای مسلمان نشین، قهوه خانه مختص مردان است و چاه یا چشمه محل تجمع زنان. 

***

بومیان استرالیا از وسایل دیگری برای تفکیک فضا استفاده می کنند، مثلا زنان دور تا دور منزل را به شکل دایره ای جارو می کشند. این تغییر شکل ظاهری زمین نشانه ی مرز مهمی میان فضای عمومی و مکان خصوصی خانواده است. 

**

 ساختمان سازی بسی قدیمی تر از آن است که تصور می شده و به قبل از اهرام مصر برمی گردد. 

 یکی از علل پرشمار شکست بریتانیا در حمله به قلمرو عثمانی در 1915 این بود که نیروی مهاجم تنها یک نقشه از شبه جزیره داشت که معلوم شد آن هم غلط بوده است. سیاستمداران نیز مانند ارتشی ها می دانستند که در خاورمیانه سروکارشان با مناطقی عملا بی نقشه است. 😁

کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد

مقالات ادبی جلال الدین همایی

 بیرونی نخستین دانشمندی است که پرده از راز مهم تاریخی برداشت و به جهانیان اگاهی داد که حفر کانال سوئز از اثار داریوش شاهنشاه هخامنشی است. 

**

او نخستین کسی است که از طرز حساب و عددنویسی هندی اطلاع دقیق به هم رسانید و نتیجه ی آن را انتقال داده است. 

**

ابوریحان در کشف امریکا یعنی اطلاع یافتن و اطلاع دادن به اینکه چنان سرزمینی در دنیا وجود دارد سهمی وافر و نصیبی قابل توجه دارد. حدود پنج قرن قبل از اینکه کریستف کلمب آمریکا را کشف کرده و در آن سرزمین پا گذاشته باشد، از روی اصول و قواعد علمی حدس زده بود که در ربع مقاطر ربع مسکون شمالی خشکی دیگری نیز وجود دارد و دو ربع مقاطر دیگر را آب دریاها گرفته و در آب فرو رفته است و لابد همین دریاها مابین این دو قاره جدایی انداخته اند. 

 به اسم تمدن و وطن پرستی، خودپسندی ها را نوعی و اجتماعی نموده و به این واسطه خصومت های ملی در سطح کره زمین ایجاد کرده هر گروهی آن را نزد خود وطن پرستی و ملیت نام نهاده و اتحاد و حمیتش خوانده اسباب این همه ظلم و بدی ها شده و می شوند.

صد و پنجاه مقاله، یادگار عصر جدید

تألیف: دکتر خلیل خان ثقفی اعلم‌الدوله

 بریزی: فرانکی، اگر عاشقت باشم ناراحت می‌شوی؟ مزاحم زندگی‌ات نمی‌شوم؛ فقط دلم می‌خواهد گاهی این را بگویم.

**

آیا وقتی پیرتر می‌شوی، به چیزی که در آینه می‌بینی باور می‌کنی و آنچه را در درونت احساس می‌کنی فراموش می‌کنی؟ اگر نتوانی همچنان عشق بورزی و عشق دریافت کنی، پس چه چیزی برای امید داشتن باقی می‌ماند؟

***

نمی‌فهمم چرا مردم این‌قدر درباره سن و سال سر و صدا می‌کنند. تنها چیزی که ثابت می‌کند این است که تو بیشتر از من روی این زمین بوده‌ای.

فیلم بریزی با بازی ویلیام هولدن، کی لنز 

کارگردان: کلینت ایستوود

 طفلک چنان خاطره بدی از زندگی خانوادگی دارد که زندانش را به آن ترجیح می دهد.  

**

چنان به همه چیز بی اعتنا شده و ضعف روحیش به چنان درجه ای رسیده است که اگر چند ماه در این حالت رخوت بماند دیگر بازگرداندن سلامتش محال است.

**

نیمی از همه زیان هایی که در این دنیا به دیگران رسانیده می شود از جانب کسانی است که می خواهند احساس اهمیت کنند. 

رمان خانواده تیبو جلد نخست

روژه مارتین دوگار ترجمه ابوالحسن نجفی

 هر لحظه آغاز تازه ای نیست، زندگی فقط مداومت است.

نمایشنامه مهمانی کوکتل

تی اس الیوت

تاریخ ادبیات انگلیس لطفعلی صورتگر

 وقتی داستان های فرانسوی به انگلستان راه یافتند موضوعات دیگر مانند عشق و حوادث عجیب که خواستگاران در پیش دارند و کارهای شگفت انگیزی که برای به دست آوردن دلبند خویش باید انجام دهند با آنها آمیخته بود و گویندگان انگلیسی از این منابع آنچه خواستند بی هیچ گونه تامل اخذ کردند. 

خانم بهاریان بهمن سقایی

 خوب من یک کودک رشد نکرده باقی مانده ام چه فرقی می کند نمی خواهم از این بازی مسخره ی اخلاق مشق بیاموزم نمی خواهم تابع محیط و گذشت زمان باشم.

Gangubai Kathiawadi 2022

با وجود توهین هایی که به من زده می شود 

وقتی معشوقم هنگام غروب به دیدارم آمد

من مثل ماه می درخشم.

**

مردم فکر می کنن ما صادق نیستیم مشکلی نیست ما این کار غیرصادقانه رو با صداقت کامل انجام می دیم. 

**

مردان محله شما به محله ما می آیند اما چرا فقط محله ما بدنام است؟

فیلم

Gangubai Kathiawadi 2022

داستان فیلم بر اساس رویدادهای واقعی و کتاب «ملکه‌های مافیای بمبئی» ساخته شده، زنی که فحشا را "قانونی"کرد تا از انها در اجتماع حمایت شود. ظهور دختر جوانی را روایت می‌کند که پس از فریب خوردن و فروخته شدن به یک فاحشه‌خانه، به رهبر قدرتمند و مدافع حقوق زنان در منطقه کاماتیپور بمبئی تبدیل می‌شود.

آه، اسفندیار مغموم

دریغا که همواره دانا توانا نیست.

**

بانوی من، اندوهت نصیب اهریمن شود که اندوهت عظمت رویین تن دارد. 

آه، اسفندیار مغموم

نمایشنامه 

یارعلی پورمقدم

Diary of Telephone operator 1969

کلودیا: باید یه دلیل محکم داشته باشی.

هر وقت میری بیرون وحشت می کنم که برنگردی

کلودیا کاردیناله: این دلیل باارزشی هست ولی محکم نیست.

حالا چرا باید محکم باشه دنیا پر از چیزای محکم و حال به هم زنه‌ می فهمی.

فیلم

Diary of Telephone operator 1969

ادبار و آینه مجموعه داستان محمود دولت آبادی

 حالتی درمانده داشت، حالتی که هر انسان دقیقی را به اندیشه و تاثر وا می دارد. حالتی که بیشتر مردم را می ترساند و یک دسته از آنها را به سوی خود می کشاند. حالتی که بیشتر در تنهایی به سراغ آدم می آید. کم کم حس می کرد به غیر از خودش به یک نفر دیگر احتیاج دارد، به کسی که بتواند با او حرف بزند، برایش دردل کند، از گذشته بگوید، راجع به مردم گفتگو کند. به کسی محتاج است که بتواند رنج را هضم کند. در یک لحظه قلبش لرزید و حس کرد که در این موقع به مصاحبت یک گدا، یک مسلول یا یک زندانی رنجور احتیاج دارد. حس می کرد به صداقت یک دهقان و یا حالت جوانمردانه یک کارگر در وقت کار و یا اندوه صادقانه یک مادر احتیاج دارد. 

حس کرد به مصاحبت یک فاحشه بیشتر از یک زن دیگر احتیاج دارد. یک فاحشه پیر که گداخته شده باشد. فاحشه ای که همه گذشته اش را زیر پوست بدنش و در لابه لای پرده های کبره بسته قلبش قایم کرده باشد.

Camille 1936

 مارگریت: شاید بهتر باشد که من در قلب تو زندگی کنم، جایی که دنیا نمی‌تواند مرا ببیند. اگر من بمیرم، هیچ لکه‌ای بر عشق ما نخواهد ماند.

فیلم

Camille 1936

Daisy Kenyon 1944

 _ ما ادمای بزرگ شده ای هستیم.

_ تصور می کنم وقتی مردم درمورد اینکه چقدر بزرگ شدن صحبت می کنن معنیش اینه که خیلی مطمئن نیستن‌.

***

اگه می خوای کاری به نفع دیگران انجام بدی باید متواضع باشی. 

Daisy Kenyon 1944

با بازی هنری فوندا

 اون به طور خاص زیبا، باهوش و صمیمی نیست اما یه زن واقعیه و به خاطر همینه که ما دوسش داریم و همه مردا آرزوی داشتنش رو می کنن. با این وجود چرا اون حضورش رو به عنوان هدیه به ما داد؟ به خاطر اینکه ما باهاش مثل یه ملکه رفتار می کنیم.

فیلم

Jules and Jim 1962

 پادشاه کشور اعلام کرد: هر کس از همه بالاتر بپرد دخترم را به او می دهم. 

کک پیش از همه خودش را معرفی کرد. رفتار خیلی خوبی داشت، از طرفی خون چند دختر در تنش بود و به جامعه انسانی خو گرفته و این امر در او اثر گذاشته بود. 

دختر کبریت فروش و 53 قصه دیگر از کریستین اندرسن

 گل بلور فریاد زد: خورشید منم همرات ببر. منو بچین تو گلدون اتاقت بذار. منم می خوام سرزمین های بزرگ تری رو تماشا کنم: اون آدم هایی رو که با هم دشت ها رو اباد می کنن، باغ ها رو پر گل می کنن. 

خورشید کفت: اکه همراه من بیای آب می شی، دیگه نمی تونی گل بلور باشی. تو حالا خیلی از من دوری، همه ی گرمی من به تو نمی رسه. 

گل بلور گفت: من از بین نمی رم می خوام همراه تو برای دوستات روشنایی ببرم. 

خورشید گفت بریم. 

نزدیک شهرها بود که گل بلور گفت: خورشید منو بالاتر ببر منو بزن به سینهَ ت.

خورشید گل بلور را بالاتر برد و گفت: الان آب می شی.

گل بلور گفت: عیبی نداره اونوقت همراه تو صبح رو برای همه مردم می برم. 

داستان گل بلور و خورشید _ فریده فرجام

این نویسنده داستان های کودک رو از تو مصاحبه تاریخ شفاهی هاروارد شناختم اونجا ناراحت بود که آثارش تو ایران مورد توجه قرار نگرفته.

 احساس هایی هست که وقتی در دل آدم بیدار می شه اونو به آسمون می بره.

رمان آسیا 

تورگنیف

خشایار دیهیمی: وقتی اندیشه هایی خارج از بستر تاریخی شان عرضه می شوند امکان سوفهم این اندیشه ها بسیار بالاتر می رود. مثلا شاید در میان قشر کتابخوان ما اکثرا از اندیشه های هابز و لاک و دکارت و کانت و بسیاری دیگر از متفکران باخبر باشند اما تعداد قلیلی از آنچه در دوران آنها می گذشته است، چه تحولات سیاسی و اجتماعی اطلاع دارند. چنین وضعی این خطر را در پی دارد که اندیشه ها نزد ما جنبه ی هر چه بیشتر انتزاعی پیدا کنند و آن فایده ای که خواندن این کتاب ها باید به ما برساند یعنی قدرت تحلیل و ربط دادن وضع مادی به برآمدن اندیشه ها را به حداقل برساند.

**

مزیت اخلاق بر بی اخلاقی همه به دیده شدن وابسته هستند. افراد بیش از اخلاقی بودن، از اخلاقی نمایی سود می برند.

**

فاصله تنها به کاهش حس همدردی نمی انجامد، بلکه احساس مسئولیت را نیز کاهش می دهد.

انسانیت _ تاریخ اخلاقی سده بیستم

نوشته: جاناتان گلاور

ترجمه: افشین خاکباز

ویراستار: خشایار دیهیمی

مقامات حمیدی

عماد اصفهانی گوید: هر نویسنده ای که امروز کتابی بنویسد فردا که آن کتاب و نوشته ی خود را مورد دقت قرار دهد با خود می گوید اگر این عبارت تغییر پیدا کند و اگر فلان کلمه اضافه شود نیکوتر می باشد و اگر فلان لفظ از جمله حدف شود کلام زیباتر می باشد و این بهترین درس عبرت است که بشر هیچگاه دستخوش خودپسندی نشود و بداند که به هر مرتبه ای از هنر و دانش برسد باز به نهایت کمال نرسیده است.

**

گفت ای پیر به آشنایی دل در این آشیانه آمدی یا چون دیگران به نظاره ی دیوانه؟

مقامات حمیدی

تألیف: قاضی حمیدالدین عمر بن محمود بلخی

 ما همیشه در تاریکی نتایج بهتری می گیریم.

رمان شاهد بی زبان آگاتا کریستی

پ.ن: هربار یه اثر از کریستی می خونم می گم کاش یکی ازش می پرسید چجوری تونسته این همه رمان جنایی بنویسه و مثل هم نباشه.

اغاز قانونگذاری تاریخ حقوق بین النهرین

 شخص قبل از دولت وجود دارد. الواح حقوقی خط میخی این برتری انسان بر سیاست را به خوبی روشن می کند.

***

برای ما مجازات های حمورابی سخت و وحشیانه به نظر می رسد به ویژه آنها که قصاص را تجویز می کنند. با این حال این نوع مجازات در زمان حمورابی نوآوری بود و می توان آن را پیشرفتی در نظریه حقوقی تلقی کرد. قصاص را در اینجا دولت مطالبه می نمود نه طرف زخم خورده. 

پیش از زمان حمورابی جرایمی شبیه تجاوز جنسی، جرایم علیه اجتماع تلقی نمی شدند بلکه آنها را خطای مدنی می دانستند که ممکن بود با پرداخت جریمه جبران شود. در زمان حمورابی مفهوم جرم عمومی توسعه یافت و جرایم خصوصی را هم دربر گرفت 

**

قانون نامه های خط میخی را نباید کم اهمیت شمرد. آن ها از دستاورد فکری قابل توجهی حکایت می کنند و به روندی که قانون نامه های اوخر دوره ی باستان و از آنجا به قوانین موضوعه ی جدید غربی انجامید کمک بسیار مهمی کردند. 

کتاب دلهره‌ مدام گریختن سابیر هاکا

 .کافی است اعتراف کنم من به درد زندگی در اجتماع نمی خورم

***

برای من تنها چیزی که اهمیت داشته و دارد این است که چه چیزی از او یک نویسنده ساخته، چه چیز او را وادار به نوشتن کرده است. 

**

از لحظه ای که خودم را شناختم جز حس تنفر از زندگی همه انسان ها چیزی به خاطر ندارم چنان که می توانم بگویم اگر نوشتن نبود باید خیلی ها را می کشتم. 

** 

ادبیات دست هایم را گرفت و به دنبال خود کشاند، بیرونم کشید، بغلم کرد، راهم برد، هیچوقت نشد بداخلاقی اش را ببینم خم به ابرو نیاورد و هرگاه که خسته می شدم کولم گرفت. 

***

من عشق بودم

پیش از آنکه انسان بوده باشم.

میان گذشته و آینده هانا آرنت

ما نخست در داد و ستد با دیگران، و نه داد و ستد با خود است که از آزادی یا ضد آن آگاه می شویم.

**

از دیدگاه سیاست حقیقت ویژگی مستبدانه ای دارد. به این سبب خودکامگان از آن متنفرند و از اجباری هراس دارند که نمی توانند در انحصار خود درآورند.

***

آزادی جایی شروع می شود که سیاست پایان می پذیرد، زیرا می بینیم وقتی ملاحظات به اصطلاح سیاسی بر چیزهای دیگر اولویت می یابد، آزادی از بین می رود. آیا حقیقت ندارد که همه ما به نوعی باور داریم که سیاست فقط تا آنجا با آزادی سازگار است که برای ما امکان آزادی از سیاست را فراهم کند؟

**

هنرهای نمایشی شباهت نزدیکی با سیاست دارند. هنرمندان هنرهای نمایشی، رقصندگان، هنرپیشگان، نوازندگان و امثال آنها به جماعتی نیاز دارند تا بتوانند مهارت خود را به نمایش بگذارند؛ درست همانطور که کنشگران به حضور افراد دیگر نیازمندند تا بتوانند در برابر آنها ظاهر شوند.

**

انسان حتی برای ترک چهار دیواری امن خانه و گام نهادن در قلمرو همگانی به شجاعت نیاز دارد، نه به دلیل خطرهای خاصی که ممکن است در کمین او باشند، بلکه به این سبب که در قلمرویی گام می نهد که مراقبت از زندگی اعتبار خود را از دست داده است.

امتناع تفکر در فرهنگ دینی

دموکراسی پیش از آنکه از حقوق ها و هدف های آن به صورت قوانین تصویب شده در آیند، باید در رفتار برونی و درونی میان مرد و زن، همسرها، مردم اعم از دوست و دشمن نسبت به هم و در برابر هم بازتابد و اثرش را نشان دهد بی آنکه نام محض "سلطنتی" یا "جمهوری" به ترتیب چون نماد ملی یا نام و شاخص صوری در اداره ی سیاسی یک کشور برای تضمین جنبه ی حقوقی و اجتماعی دموکراسی ضرورت یا اهمیت داشته باشد. 

**

مردانشاه پسر زادان فرخ، کاتب و دیوانسالار ایرانیِ حجاج پس از مرگ پدر، پدری که در حیاتش به هر وسیله ای از عربی شدن دیوان توسط معاونش صالح بن عبدالرحمن ممانعت کرده بود، چون به قصد و نقشه ی صالح در برگرداندن دیوان به عربی پی می برد خطاب به او می گوید: "خداوند ریشه ات را از جهان برکند، به همان گونه که ریشه ی پارسی را برکندی. 

رمان کتاب دزد

 معلق می مانم و تماشا می کنم تا حقیقتی عفونت کرده و چرکین شروع کند به خونریزی و شفاف شدن